محمد حسين بن مهدى فراهانى

71

سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )

و ما بين هر استاسيونى به استاسيون ديگر چهارجا قراولخانه است كه محل نشيمن يك خانه‌وار است . و همه‌جا در بين راه به فاصلهء يك ورس ، كه يك نفر قراول و مستحفظ ايستاده ، اگر علم سبز بلند نموده علامت سلامت آن نقطه است و كالسكه تند مىرود ، اگر علم قرمز بلند نموده علامت آن است كه راه فى - الجمله خرابى دارد و كالسكه بايد به احتياط و آهستگى برود ، و اگر علم قرمز و سياه بلند است علامت خرابى راه است و بايد كالسكه توقف كند تا رفع خرابى شود . و شبها به جاى اين علم به جهت علامت ، فانوس سبز و قرمز به همين تفصيل كه ذكر شد روشن مىكنند . و خط تلگراف همه‌جا در كنار راه‌آهن كشيده شده ، و از هر استاسيونى به استاسيون ديگر مىتوان تلگراف كرد . و هر نقطهء راه كه خراب شد تلگرافا اطلاع مىدهند . كرايهء راه و كرايهء كالسكه از هر استاسيونى به استاسيون ديگر در مرتبهء ثالث كه محل نشيمن عامه است ، نيم منات كاغذى است . و در هر استاسيون نيم كپيك پول سياه هم به جهت پول بليت مىگيرند . كه كرايهء نمرهء ثالث از بادكوبه به باتوم كه سى و شش استاسيون است ، هيجده منات و هيجده كپيك مىشود ، كه هيجده منات پول كرايه كالسكه است از قرار استاسيونى نيم منات ، و هيجده كپيك پول كاغذ بليت است . كه هيجده منات و هيجده كپيك تقريبا به پول ايران پنج تومان و هشت هزار و پانصد دينار است . و كرايهء نمرهء دويم كالسكه كه قمرهء ثانى است ، دو مساوى نمرهء ثالث است ، كه سى و شش منات و سى و شش كپيك است ، كه تقريبا يازده تومان و هفت قران ايران است . و كرايهء نمرهء قمرهء اول سه مساوى نمرهء ثالث است ، كه پنجاه و چهار منات و هفتاد و دو كپيك باشد ، كه تقريبا هفده تومان و شش قران پول ايران است . و اين سه نمره در آسودگى چندان فرق ندارند الا آنكه نمرهء ثالث به واسطهء قرب به كالسكهء اسباب بخار ، قدرى تكان و حركتش بيشتر است و نمرهء اول چون دور تر از كالسكهء حامل اسباب بخار است ، تكان و حركتش كمتر است . و ديوار كالسكهء نمرهء اول از مخمل و مبل و اسباب چراغش نو و تميز و پاكيزه است ، و ديوار كالسكهء نمرهء ثانى از ماهوت يا پارچهء روفرشى و مبلش چندان نظافت ندارد ، و ديوار كالسكهء نمرهء ثالث از چوب و ابدا مبلى ندارد . وضع داخلى قطار و عملجات كالسكه از پيشخدمت و غيره اغلب روسند و اگر شخصى اندكى غفلت كند همان عملجات اسباب او را در نهايت جلدى و چابكى